Văn học dân gian là gì? Khái quát văn học dân gian Việt Nam

Trong Văn học nghệ thuật, Văn học dân gian được xem là một bộ phận quan trọng không thể thiếu. Thế nhưng Văn học dân gian có bao bao nhiêu thể loại và có những đặc trưng nào thì không phải ai cũng biết. Hãy cùng  Reader tìm hiểu khái quát văn học dân gian Việt Nam và khám phá các thể loại Văn học dân gian thông qua bài viết dưới đây nhé!

Văn học dân gian là gì? Khái quát văn học dân gian Việt Nam
Văn học dân gian là gì? Các thể loại văn học dân gian Việt Nam

 

1. Văn học dân gian là gì?

Văn học dân gian Việt Nam là những sáng tác nghệ thuật ngôn từ được hình thành và phát triển bởi nhiều tầng lớp nhân dân từ thời công xã nguyên thủy. Trải qua hàng ngàn thời kỳ lịch sử, thể loại này được lưu truyền và giữ gìn qua nhiều thế hệ cho tới ngày nay bằng hình thức truyền miệng.

Văn học dân gian được đúc kết từ chính sinh hoạt thường ngày và kinh nghiệm sống của tập thể nhân dân. Qua đó, thể hiện rõ nhận thức, tâm tư, tình cảm của con người về đời sống lao động cũng như đời sống cộng đồng.

Khái quát văn học dân gian Việt Nam
Khái quát văn học dân gian Việt Nam

2. Các thể loại Văn học dân gian

Văn học dân gian có 12 thể loại: Thần thoại, Sử thi, Truyền thuyết, Truyện cổ tích, Truyện ngụ ngôn, Truyện cười, Tục ngữ, Câu đố, Ca dao, Vè, Truyện thơ, Chèo.

Thần thoại: Nhằm kể lại sự tích các vị thần sáng tạo thế giới tự nhiên và văn hóa, phản ánh nhận thức của con người thời cổ đại về nguồn gốc của thế giới và đời sống con người.

Ví dụ: Thần Trụ trời, Lạc Long Quân – Âu Cơ…

Truyền thuyết: là những truyện kể truyền miệng kể lại truyện tích các nhân vật lịch sử hoặc giải thích nguồn gốc các phong vật địa phương theo quan điểm của nhân dân, biện pháp nghệ thuật phổ biến của nó là khoa trương, phóng đại, đồng thời nó cũng sử dụng yếu tố hư ảo, thần kỳ như cổ tích và thần thoại.

Ví dụ: An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy ; Thánh Gióng….

Sử thi: chỉ những tác phẩm theo thể tự sự, có nội dung hàm chứa những bức tranh rộng và hoàn chỉnh về đời sống nhân dân với nhân vật trung tâm là những anh hùng, dũng sĩ đại diện cho một thế giới nào đó.

Ví dụ: Sử thi Đăm Săn (dân tộc Êđê), Đẻ đất đẻ nước (dân tộc Mường)…

Truyện cổ tích: là một thể loại văn học được tự sự dân gian sáng tác có xu thế hư cấu, bao gồm cổ tích thần kỳ, cổ tích thế sự, cổ tích phiêu lưu và cổ tích loài vật. Đây là loại truyện ngắn, chủ yếu kể về các nhân vật dân gian hư cấu, như tiên, yêu tinh, thần tiên… và thường là có phép thuật, hay bùa mê.

Ví dụ: Tấm Cám, Sọ Dừa, Sự tích trầu cau…

Truyện ngụ ngôn: là truyện kể dân gian bằng văn xuôi hay bằng thơ, mượn chuyện về loài vật, đồ vật, cây cỏ... làm ẩn dụ, hoặc chính chuyện con người để nói bóng gió, kín đáo chuyện đời, chuyện người, nhằm nêu lên bài học luân lí.

Ví dụ: Con hổ, con trâu và người đi cày, Cáo mượn oai hùm, Rùa và thỏ…

Truyện cười: là một lĩnh vực truyện kể dân gian rộng lớn, đa dạng, phức tạp bao gồm những hình thức được gọi bằng những danh từ khác nhau có tác dụng gây cười, lấy tiếng cười để khen chê và mua vui,giải trí

Ví dụ: Đẽo cày giữa đường, Làm theo vợ dặn, Sang cả mình con…

Tục ngữ: là thể loại văn học dân gian nhằm đúc kết kinh nghiệm, tri thức của nhân dân dưới hình thức những câu nói ngắn gọn, súc tích, có nhịp điệu, dễ nhớ, dễ truyền. ...

Ví dụ: Kiến tha lâu đầy tổ

Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen.

Câu đố: là thể loại văn học dân gian phản ánh sự vật hiện tượng theo lối nói chệch. Khi sáng tạo câu đố, người ta tìm đặc trưng và chức năng của từng vật cá biệt và sau đó phản ánh thông qua sự so sánh, hình tượng hóa.

Ví dụ: Mình bằng hạt đỗ ăn giỗ cả làng (câu đố về con ruồi)

Nhà xanh mà đóng khố xanh/Tra đỗ, trồng hành, thả lợn vào trong (chiếc bánh chưng).

Ca dao: là thơ ca dân gian Việt Nam được truyền miệng dưới dạng những câu hát không theo một điệu nhất định, thường phổ biến theo thể thơ lục bát cho dễ nhớ, dễ thuộc.

Ví dụ:

“Trên trời có đám mây xanh

Ở giữa mây trắng xung quanh mây vàng

Ước gì anh lấy được nàng

Để anh mua gạch Bát Tràng về xây

Xây dọc, rồi lại xây ngang

Xây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân’’.

Vè: Vè là thể loại tự sự dân gian, có hình thức văn vần, giàu tính thời sự, phản ánh kịp thời các sự kiện xảy ra trong làng, trong nước, qua đó thể hiện thái độ khen chê của dân gian đối với các sự kiện đó.

Ví dụ:

- Vè đánh bạc: “Nghe vẻ nghe ve/ nghe vè đánh bạc/ đầu hôm xao xác/bạc tốt như tiên/ đến khuya không tiền/ bạc như chím cú/ cái đầu sù sụ/ con mắt trỏm lơ/ hình đi phất phơ/ như con chó đói/ chân đi cà khói/ dạo xóm dạo làng/ quần rách lang thang/ lồng tay mà túm ”.

- Vè chửa hoang: “ Xem thử nó giống ai/ cái đầu nó giống ông cai/ cái lưng ông xã, cái vai ông trùm ”.

Truyện thơ: được sáng tác bằng chữ Nôm và phần lớn được viết theo thể lục bát- thể thơ quen thuộc nhất với quần chúng.

Ví dụ: Phạm Công – Cúc Hoa ; Tống Trân – Cúc Hoa ; Tiễn dặn người yêu….

Chèo: là một loại hình nghệ thuật sân khấu cổ truyền Việt Nam. Chèo phát triển mạnh ở phía bắc Việt Nam.

Ví dụ: Thị Mầu lên chùa

Như vậy, thông qua những thông tin mà Reader chia sẻ trên đây chắc hẳn bạn đã hiểu được văn học dân gian là gì, và hiểu thêm được về nét đẹp của văn học dân gian Việt Nam. Mong rằng những nội dung được trình bày trong bài viết sẽ giúp ích được quý bạn đọc.

Xem thêm:


*** Vui lòng đọc kỹ yêu cầu về Bản Quyền - Cộng tác trước khi sao chép hoặc trích dẫn nội dung của Blog | Về trang chủ: Reader.com.vn

Shopee siêu sales
Sách cùng danh mục
Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm - Nhà tiên tri lỗi lạc của Việt Nam

Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm - Nhà tiên tri lỗi lạc của Việt Nam

Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm không chỉ nổi danh nhờ tài học sâu rộng, tầm nhìn chiến lược,...

Đặc điểm của thể hát nói, thể loại hát nói có gì đặc biệt

Đặc điểm của thể hát nói, thể loại hát nói có gì đặc biệt

Tìm hiểu về thể thơ hát nói, số chữ trong bài hát nói,luật bằng trắc và các gieo vần trong trong bài...

Ý nghĩa của Sự tích hồ Ba Bể

Ý nghĩa của Sự tích hồ Ba Bể

Sự tích hồ Ba Bể là một câu chuyện dân gian mang đầy ý nghĩa nhân văn, dạy con người phải...

Ý nghĩa và bài học rút ra từ truyện Lợn cưới áo mới

Ý nghĩa và bài học rút ra từ truyện Lợn cưới áo mới

Truyện cười dân gian Lợn cưới áo mới phê phán những kẻ thích khoe khoang và khuyên chúng ta cần phải...

Ý nghĩa truyện An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thủy

Ý nghĩa truyện An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thủy

Truyền thuyết về An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thủy câu chuyện đã để lại bài học lịch sử...

Thần Trụ Trời - Vị thần khởi thủy trong thần thoại Việt Nam

Thần Trụ Trời - Vị thần khởi thủy trong thần thoại Việt Nam

Thần Trụ Trời là một truyện thần thoại được nhân dân sáng tạo, lưu truyền từ đời này...

Truyện ngụ ngôn Chó sói và bảy chú dê con

Truyện ngụ ngôn Chó sói và bảy chú dê con

Câu chuyện Chó sói và bảy chú dê con được rất nhiều trẻ nhỏ trên thế giới yêu thích. Truyện...

Ý nghĩa của truyền thuyết Thánh Gióng

Ý nghĩa của truyền thuyết Thánh Gióng

Thánh Gióng là tác phẩm rất hay, không phải đơn giản mà nó trở nên bất hủ, đấy là một tác phẩm...

Sách đọc nhiều nhất
Những câu chuyện cổ tích hay ý nghĩa về loài vật dành cho bé

Những câu chuyện cổ tích hay ý nghĩa về loài vật dành cho bé

Truyện cổ tích có lẽ đã gắn liền với biết bao thế hệ trẻ em không chỉ ở Việt Nam mà còn trên...

Thần Trụ Trời - Vị thần khởi thủy trong thần thoại Việt Nam

Thần Trụ Trời - Vị thần khởi thủy trong thần thoại Việt Nam

Thần Trụ Trời là một truyện thần thoại được nhân dân sáng tạo, lưu truyền từ đời này...

Những mẩu truyện cười dân gian Việt Nam hay và ý nghĩa nhất

Những mẩu truyện cười dân gian Việt Nam hay và ý nghĩa nhất

Truyện cười Việt Nam (còn gọi là truyện tiếu lâm) là một lĩnh vực truyện kể dân gian rộng lớn,...

Ý nghĩa và bài học rút ra từ câu chuyện cậu bé Tích Chu

Ý nghĩa và bài học rút ra từ câu chuyện cậu bé Tích Chu

Câu truyện cổ tích cậu bé Tích Chu là một câu truyện mang đầy ý nghĩa sâu sắc để giáo dục cho các...

Top 10 truyện cổ tích hay và ý nghĩa mẹ nên kể cho bé

Top 10 truyện cổ tích hay và ý nghĩa mẹ nên kể cho bé

Kể chuyện cổ tích cho bé trước khi ngủ là một thói quen tốt, top 10 truyện cổ tích hay nhất mà mẹ...

Ý nghĩa Truyện ngụ ngôn Con cáo và chùm nho

Ý nghĩa Truyện ngụ ngôn Con cáo và chùm nho

Truyện ngụ ngôn “Con cáo và chùm nho” là một truyện ngụ ngôn nổi tiếng của Aesop, một câu chuyện...