Khái niệm truyện dân gian và các thể loại truyện dân gian

Truyện dân gian là gì? Truyện dân gian bao gồm những thể loại nào? Cùng Reader đi tìm hiểu khái niệm và ý nghĩa khái quát về truyện dân gian sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ các khái niệm và thể loại truyện dân gian. Mời bạn đọc cùng theo dõi!

Khái niệm Văn học dân gian

Văn học dân gian hay văn học truyền miệng là văn học được đọc và viết, trái ngược với văn học viết, mặc dù nhiều tác phẩm văn học truyền miệng đã được ghi lại bằng chữ viết. Văn học dân gian không có một định nghĩa tiêu chuẩn nào, vì các nhà nghiên cứu thường có những mô tả khác nhau cho loại hình văn học này. Một quan niệm phổ quát cho rằng văn học dân gian là văn học được đặc trưng bởi sự truyền miệng và không có bất kỳ hình thức cố định nào. Nó bao gồm những truyện kể, truyền thuyết và sử thi được lưu truyền qua nhiều thế hệ dưới dạng văn nói. Văn học giân dân có chức năng lưu trữ hệ thống niềm tin, giá trị văn hóa, giáo dục và truyền dẫn xuyên thế hệ.

Truyện dân gian là gì? Các thể loại truyện dân gian

Các thể loại truyện dân gian

Thần thoại

Thần thoại là loại hình tự sự dân gian thường kể về các vị thần, xuất hiện từ thời công xã nguyên thủy nhằm giải thích các hiện tượng tự nhiên, thể hiện khát vọng chinh phục tự nhiên của con người.

Sử thi

Sử thi là những tác phẩm tự sự dân gian có quy mô lớn, sử dụng ngôn ngữ có vần, nhịp, xây dựng những hình tượng nghệ thuật hoành tráng, hào hùng để kể về một hay nhiều biến cố lớn lao diễn ra trong đời sống cộng đồng của nhân dân thời cổ đại. Nhân vật của sử thi mang cốt cách của cộng đồng, tượng trưng cho sức mạnh, niềm tin của cộng đồng.

Truyền thuyết

Truyền thuyết là loại truyện dân gian kể về những sự kiện và nhân vật có liên quan đến lịch sử, thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo. Truyện thể hiện cách đánh giá và thái độ của nhân dân đối với nhân vật và sự kiện lịch sử được kể đến.

Nhân vật của truyền thuyết chủ yếu là người hoặc bán thần (thần nhưng có khát khao, ước mong, nguyện vọng giống con người, hay còn gọi là ‘’nửa thần nửa người’’). Cốt truyện thường xoay quanh nhiều nhân vật, thậm chí có thể xây dựng thành 2 hệ thống nhân vật đối lập nhau. Ngôn ngữ cô đọng, ít miêu tả, chủ yếu là thuật lại hành động của nhân vật, kể những hoàn cảnh xuất thân của nhân vật.

Cổ tích

Truyện cổ tích là những sáng tác tự sự dân gian, chủ yếu sử dụng yếu tố tưởng tượng kì ảo để thể hiện cái nhìn hiện thực của người dân với đời sống, bộc lộ quan niệm về đạo đức cũng như về công lí xã hội và ước mơ một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Trong mỗi truyện cổ tích đều có những yếu tố của thực tế, nhưng những yếu tố ấy lại được hư cấu và kì ảo để xây dựng nên một thế giới khác với thế giới hiện tại - thế giới cổ tích, mà trong thế giới ấy, mọi điều đều có thể xảy ra.

Ngụ ngôn

Loại truyện được kể, bằng văn xuôi hoặc văn vần, mượn chuyện của đồ vật, con vật,... hoặc về chính con người để nói bóng gió,kín đáo chuyện con người, nhằm khuyên nhủ, răn dạy con người ta một bài học nào đó trong cuộc sống.

Một phần lớn của truyện ngụ ngôn bắt nguồn từ truyện loài vật do sự gần gũi giữa con người với tự nhiên nên con người đã "gán" cho con vật tính cách của con người. Kết cấu truyện ngụ ngôn thường ngắn, ít tình tiết. Phần truyện kể thì nổi lên, phần ý nghĩa thì lắng đọng, người đọc tự rút ra.

Ôn Như Nguyễn Văn Ngọc trong "Đông Tây ngụ ngôn" có viết:

"Cứ nói thuần luân lý, thì dễ sinh lòng chán nản;

Cứ mượn truyện kể ra, thì luân lý mới trôi chảy."

Một số thể loại khác

Truyện cười: được xây dựng trên cơ sở mâu thuẫn trong cuộc sống, làm bật lên tiếng cười nhằm mục đích mua vui giải trí và phê phán thói hư tật xấu.

Tục ngữ: là những câu nói ngắn gọn, hàm xúc, có vần, hình ảnh, nhịp điệu, thể hiện kinh nghiệm của nhân dân được đúc kết qua thực tiễn đời sống hằng ngày.

Câu đố: là những câu nói, câu văn có vần dùng để mô tả một vật, một khái niệm, một hiện tượng,… buộc người đọc, người nghe đưa ra đáp án hoặc lời giải thích nhằm mục đích giải trí, rèn luyện suy nghĩ và cung cấp những tri thức về đời sống.

Ca dao: là những bài thơ trữ tình dân gian thường là những câu hát có vần, có điệu nhằm diễn tả thế giới nội tâm của con người.

Vè: là tác phẩm tự sự dân gian có lời thơ mộc mạc kể về những sự kiện diễn ra trong xã hội nhằm thông báo & bình luận.

Ngoài ra, văn học dân gian còn có một số thể loại khác như truyện thơ, chèo,...

So sánh điểm giống và khác nhau của các thể loại truyện dân gian

Truyện truyền thuyết và cổ tích:

Giống nhau:

Đều là truyện dân gian (thể loại tự sự).

Đều có yếu tố tưởng tượng, kì ảo.

Nhân vật chính thường ra đời một cách thần kì và có những khả năng phi thường.

Khác nhau:

Truyền thuyết kể về nhân vật và sự kiện lịch sử, còn truyện cố tích kể về cuộc đời của các loại nhân vật nhất định.

Truyền thuyết thể hiện cách đánh giá của nhân dân, còn truyện cổ tích thể hiện quan niệm, ước mơ của nhân dân về cuộc đấu tranh giữa cái thiện và cái ác.

Ở truyền thuyết, người kế và người nghe đều tin là chuyện có thực (mặc dù có những yếu tố tưởng tượng, kì ảo); còn ở truyện cổ tích, người kể và người nghe đều cho là chuyện không có thực (mặc dù trong đó có những yếu tố rất thực tế).

Truyện ngụ ngôn và truyện cười

Giống nhau: Đều có yếu tố gây cười.

Khác nhau:

Truyện ngụ ngôn: Khuyên nhủ, răn dạy một bài học cụ thể trong cuộc sống.

Truyện cười: Gây cười để mua vui, châm biếm, phê phán

Xem thêm:


*** Vui lòng đọc kỹ yêu cầu về Bản Quyền - Cộng tác trước khi sao chép hoặc trích dẫn nội dung của Blog | Về trang chủ: Reader.com.vn

Shopee siêu sales
Sách cùng danh mục
Khái niệm và đặc điểm truyện ngụ ngôn là gì?

Khái niệm và đặc điểm truyện ngụ ngôn là gì?

Cùng Reader tìm hiểu về Khái niệm, Nguồn gốc, đặc trưng và ý nghĩa, nghệ thuật đặc trưng được...

Văn học dân gian là gì? Khái quát văn học dân gian Việt Nam

Văn học dân gian là gì? Khái quát văn học dân gian Việt Nam

Hãy cùng Reader tìm hiểu khái quát văn học dân gian Việt Nam và khám phá các thể loại Văn học dân gian...

Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm - Nhà tiên tri lỗi lạc của Việt Nam

Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm - Nhà tiên tri lỗi lạc của Việt Nam

Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm không chỉ nổi danh nhờ tài học sâu rộng, tầm nhìn chiến lược,...

Đặc điểm của thể hát nói, thể loại hát nói có gì đặc biệt

Đặc điểm của thể hát nói, thể loại hát nói có gì đặc biệt

Tìm hiểu về thể thơ hát nói, số chữ trong bài hát nói,luật bằng trắc và các gieo vần trong trong bài...

Ý nghĩa của Sự tích hồ Ba Bể

Ý nghĩa của Sự tích hồ Ba Bể

Sự tích hồ Ba Bể là một câu chuyện dân gian mang đầy ý nghĩa nhân văn, dạy con người phải...

Ý nghĩa và bài học rút ra từ truyện Lợn cưới áo mới

Ý nghĩa và bài học rút ra từ truyện Lợn cưới áo mới

Truyện cười dân gian Lợn cưới áo mới phê phán những kẻ thích khoe khoang và khuyên chúng ta cần phải...

Ý nghĩa truyện An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thủy

Ý nghĩa truyện An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thủy

Truyền thuyết về An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thủy câu chuyện đã để lại bài học lịch sử...

Thần Trụ Trời - Vị thần khởi thủy trong thần thoại Việt Nam

Thần Trụ Trời - Vị thần khởi thủy trong thần thoại Việt Nam

Thần Trụ Trời là một truyện thần thoại được nhân dân sáng tạo, lưu truyền từ đời này...

Sách đọc nhiều nhất
Những mẩu truyện cười dân gian Việt Nam hay và ý nghĩa nhất

Những mẩu truyện cười dân gian Việt Nam hay và ý nghĩa nhất

Truyện cười Việt Nam (còn gọi là truyện tiếu lâm) là một lĩnh vực truyện kể dân gian rộng lớn,...

Ý nghĩa và bài học rút ra từ câu chuyện cậu bé Tích Chu

Ý nghĩa và bài học rút ra từ câu chuyện cậu bé Tích Chu

Câu truyện cổ tích cậu bé Tích Chu là một câu truyện mang đầy ý nghĩa sâu sắc để giáo dục cho các...

Những câu chuyện cổ tích hay ý nghĩa về loài vật dành cho bé

Những câu chuyện cổ tích hay ý nghĩa về loài vật dành cho bé

Truyện cổ tích có lẽ đã gắn liền với biết bao thế hệ trẻ em không chỉ ở Việt Nam mà còn trên...

Thần Trụ Trời - Vị thần khởi thủy trong thần thoại Việt Nam

Thần Trụ Trời - Vị thần khởi thủy trong thần thoại Việt Nam

Thần Trụ Trời là một truyện thần thoại được nhân dân sáng tạo, lưu truyền từ đời này...

Top 10 truyện cổ tích hay và ý nghĩa mẹ nên kể cho bé

Top 10 truyện cổ tích hay và ý nghĩa mẹ nên kể cho bé

Kể chuyện cổ tích cho bé trước khi ngủ là một thói quen tốt, top 10 truyện cổ tích hay nhất mà mẹ...

Ý nghĩa Truyện ngụ ngôn Con cáo và chùm nho

Ý nghĩa Truyện ngụ ngôn Con cáo và chùm nho

Truyện ngụ ngôn “Con cáo và chùm nho” là một truyện ngụ ngôn nổi tiếng của Aesop, một câu chuyện...