Khái niệm và cách phân biệt tục ngữ với thành ngữ

Bài viết dưới đây sẽ phân tích và làm rõ hai khái niệm về Tục ngữ và Thành ngữ giúp cho các bạn học sinh học môn Ngữ văn tốt hơn, phân biệt được đâu là Thành ngữ và đâu là Tục ngữ một cách dễ dàng.

Khái niệm và cách phân biệt tục ngữ với thành ngữ

Khái niệm tục ngữ

Tục ngữ là những câu nói dân gian ngắn gọn, ổn định, có nhịp điệu, hình ảnh, thể hiện những kinh nghiệm của nhân dân về mọi mặt (tự nhiên, lao động sản xuất, xã hội), được nhân dân vận dụng vào đời sống, suy nghĩ và lời ăn tiếng nói hằng ngày. Cũng là 1 thể loại của văn học dân gian.

Nội dung tục ngữ thường phản ánh những kinh nghiệm về lao động sản xuất, ghi nhận các hiện tượng lịch sử xã hội loài người , hoặc thể hiện triết lý dân gian của dân tộc.

Tục ngữ được hình thành từ cuộc sống thực tiễn, trong đời sống sản xuất và đấu tranh của nhân dân, do nhân dân sáng tác; ý đẹp hoặc từ sự vay mượn nước ngoài.

Khái niệm tục ngữ

Giữa hình thức và nội dung, tục ngữ có sự gắn bó chặt chẽ, một câu tục ngữ thường có hai nghĩa: nghĩa đen và nghĩa bóng. Tục ngữ có tính chất đúc kết, khái quát hóa những nhận xét cụ thể thành những phương châm, chân lý. Hình tượng của tục ngữ là hình tượng ngữ ngôn được xây dựng từ những biện pháp so sánh, nhân hóa, ẩn dụ...

Đa số tục ngữ đều có vần, gồm hai loại: vần liền và vần cách. Các kiểu ngắt nhịp: trên yếu tố vần, trên cơ sở vế, trên cơ sở đối ý, theo tổ chức ngôn ngữ thơ ca... Sự hòa đối là yếu tố tạo sự cân đối, nhịp nhàng, kiến trúc vững chắc cho tục ngữ. Hình thức đối: đối thanh, đối ý. Tục ngữ có thể có 1 vế, chứa 1 phán đoán, nhưng cũng có thể có thể gồm nhiều vế, chứa nhiều phán đoán.

Các kiểu suy luận: liên hệ tương đồng, liên hệ không tương đồng, liên hệ tương phản, đối lập, liên hệ phụ thuộc hoặc liên hệ nhân quả.

Khái niệm thành ngữ

Thành ngữ là một tập hợp từ cố định đã quen dùng mà nghĩa thường không thể giải thích đơn giản bằng nghĩa của các từ cấu tạo nên nó. Thành ngữ được sử dụng rộng rãi trong lời ăn tiếng nói cũng như sáng tác thơ ca văn học tiếng Việt. Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc, có tính hình tượng, tính biểu cảm cao.

Khái niệm thành ngữ

Phân loại thành ngữ

Thành ngữ có thể được phân loại dựa theo nhiều tiêu chí, tùy thuộc mục đích nghiên cứu tìm hiểu, tra nghĩa, giải nghĩa.

Theo nguồn gốc có thể chia thành hai loại là thành ngữ thuần Việt và thành ngữ gốc Hán (thành ngữ Hán Việt). Ví dụ thành ngữ thuần Việt như Ăn xổi ở thì, buôn thúng bán mẹt..., thành ngữ Hán Việt như thâm căn cố đế, đồng bệnh tương liên...

Theo thủ pháp tu từ được sử dụng có thể chia thành loại: so sánh (ví dụ như nhát như thỏ đế, cấm cảu như chó cắn,...), ẩn dụ (ví dụ như ruột để ngoài da, rán sành ra mỡ,...), đối ngẫu (ví dụ như cao chạy xa bay, lên bờ xuống ruộng,...).

Theo số lượng từ có thể phân loại thành loại: 3 chữ như khỏe như vâm, thẳng ruột ngựa, loại 4 chữ như một nắng hai sương, đá thúng đụng nia, loại năm chữ như vắt cổ chày ra nước, dùi đục chấm mắm cáy,...

Phân biệt tục ngữ và thành ngữ

Về hình thức: Tuy cả hai loại đều có vần hoặc không có vần, có nhịp điệu hoặc không có nhịp điệu, nhưng tục ngữ thường là câu nói ngắn gọn, còn thành ngữ chỉ là cụm từ cố định.

Tục ngữ là một câu hoàn chỉnh, còn thành ngữ chưa thành câu, mới chỉ là cụm từ (cho nên chỉ nên nói “câu tục ngữ”, chứ nói “câu thành ngữ” là chưa đúng)

Về nội dung: Tục ngữ diễn đạt trọn vẹn một ý, có thể là một nhận xét, một sự đánh giá, một kinh nghiệm, một tâm lý, một phong tục tập quán, một chân lý quen thuộc, nhằm giáo dục khuyên răn, hướng dẫn con người trong ứng xử, cuộc sống; còn thành ngữ, chưa diễn đạt một ý trọn vẹn, chỉ đề cập đến một khái niệm.

Như vậy, thành ngữ là một đơn vị thuộc lĩnh vực ngôn ngữ, còn tục ngữ thuộc lĩnh vực văn học. Tục ngữ thường dùng độc lập, kiểu như “Có công mài sắt, có ngày nên kim”, “Đi một ngày đàng học một sàng khôn”, “Một cây làm chẳng nên non, Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”...

Còn thành ngữ chỉ là một vế câu nên thường dùng để tạo câu, chêm xen vào trong câu nói, chẳng hạn: “Chúc hai bạn sống với nhau đến “răng long đầu bạc”, “Chúc chị mẹ tròn con vuông”, “Bạn đừng nên “đứng núi này trông núi nọ”...

Mặc dù tục ngữ và thành ngữ đều chứa đựng và phản ánh tri thức của nhân dân về các sự vật, hiện tượng của thế giới khách quan, nhưng chúng khác nhau ở chỗ những tri thức ấy khi được rút lại thành những khái niệm thì tạo nên thành ngữ, còn khi được trình bày thành những nhận xét, đánh giá thì tạo nên tục ngữ.

Trên đây là bài viết về Khái niệm Tục ngữ - Thành ngữ và cách phân biệt Tục ngữ và Thành ngữ. Reader hy vọng thông qua bài viết này bạn đọc sẽ hiểu rõ về hai khái niệm này. Chúc các bạn học tập thật tốt. Cảm ơn bạn đọc đã luôn theo dõi và ủng hộ Reader trong thời gian vừa qua.

Xem thêm:


*** Vui lòng đọc kỹ yêu cầu về Bản Quyền - Cộng tác trước khi sao chép hoặc trích dẫn nội dung của Blog | Về trang chủ: Reader.com.vn

Shopee siêu sales
Sách cùng danh mục
Có thực mới vực được đạo

Có thực mới vực được đạo

Câu tục ngữ Có thực mới vực được đạo đã trở nên quá quen thuộc với chúng ta trong cuộc sống...

Giấy rách phải giữ lấy lề

Giấy rách phải giữ lấy lề

Câu thành ngữ “Giấy rách phải giữ lấy lề” ý muốn nhắc nhở chúng ta trong bất cứ hoàn cảnh nào...

Học ăn, học nói, học gói, học mở

Học ăn, học nói, học gói, học mở

Nói về việc đối nhân xử thế trong cuộc sống ông cha ta có câu: “Học ăn, học nói, học gói, học...

An cư lạc nghiệp

An cư lạc nghiệp

An cư lạc nghiệp là một thành ngữ liên quan đến chuyện hệ trọng đời người. Đó là việc xây dựng...

Ăn miếng trả miếng

Ăn miếng trả miếng

Ăn miếng trả miếng là một cách đáp trả thẳng thắn, không nhượng bộ. Chính vì thế cách ứng xử...

Học thầy không tày học bạn

Học thầy không tày học bạn

“Học thầy không tày học bạn” nhắc nhở chúng ta nên học tập ở mọi lúc mọi nơi chứ không nên...

Cái khó ló cái khôn

Cái khó ló cái khôn

“Cái khó ló cái khôn” dạy chúng ta một bài học dù ở bất cứ hoàn cảnh khắc nghiệt nào cũng sẽ...

Đoàn kết thì sống chia rẽ thì chết

Đoàn kết thì sống chia rẽ thì chết

“Đoàn kết thì sống chia rẽ thì chết” là một câu thành ngữ đề cao vai trò của đoàn kết trong một...

Sách đọc nhiều nhất
Môi hở răng lạnh là gì?

Môi hở răng lạnh là gì?

Giải thích ý nghĩa câu thành ngữ môi hở răng lạnh sẽ giúp bạn đọc hiểu được nghĩa và bài học...

Ý nghĩa câu tục ngữ sông có khúc, người có lúc

Ý nghĩa câu tục ngữ sông có khúc, người có lúc

Sông có khúc người có lúc muốn nói đến số phận của mỗi chúng ta giống như con sông vậy, có chỗ...

Đừng trông mặt mà bắt hình dong

Đừng trông mặt mà bắt hình dong

Câu tục ngữ “Đừng trông mặt mà bắt hình dong” có nghĩa là nhìn vẻ bề ngoài để đánh giá một...

Thuốc đắng dã tật, sự thật mất lòng

Thuốc đắng dã tật, sự thật mất lòng

Thuốc đắng dã tật, sự thật mất lòng có nghĩa là sự thật nói về điểm xấu của người khác để...

Nước đổ đầu vịt là gì?

Nước đổ đầu vịt là gì?

Thành ngữ “Nước đổ đầu vịt” có nghĩa là những lời khuyên răn, dạy bảo ai đó đều vô nghĩa...

Không có lửa thì làm sao có khói nghĩa là gì?

Không có lửa thì làm sao có khói nghĩa là gì?

“Không có lửa làm sao có khói” ý nói trong cuộc sống này chuyện gì xảy ra cũng đều có nguyên do của...